740 yılında Basra’da doğdu ve orada yetişti. Dedelerinden Asma‘a nisbetle Asmaî nisbesini aldı. Ebû Ubeyde ve Ebû Zeyd gibi tanınmış dilcilerle birlikte ders aldıkları Basra dil okulunun en önde gelen temsilcisi Ebû Amr b. Alâ’dan başka Îsâ b. Ömer es-Sekafî, Halîl b. Ahmed ve Halef el-Ahmer gibi tanınmış âlimlerden tahsil gördü. İmam Şâfiî’nin de talebesi oldu. Fevkalâde hâfızası ve tenkitçi fikir yapısıyla dikkati çeken Asmaî, hocası Ebû Amr gibi, şiir dinlemek, gramer ve lugat konusunda bilgi toplamak için bedevîlerin arasında dolaştı. Bu sırada 16.000 urcûze* ezberlediğini bizzat kendisi söylemektedir. En büyük şiir râvilerinden biri olduğu için birçok Arap şairinin şiirleri onun sayesinde zamanımıza ulaşmıştır.

Henüz genç yaşta iken büyük bir üne kavuştu. Aralarında Ebû Ubeyd el-Kāsım b. Sellâm, Ebû Hâtim es-Sicistânî, Riyâşî, Sükkerî ve bütün eserlerini rivayet etmiş olan Ebû Nasr Ahmed b. Hâtim el-Bâhilî gibi tanınmış simaların da bulunduğu birçok talebe yetiştirdi. Zengin olmasına rağmen sade bir hayat yaşamayı tercih ederdi. Nitekim rivayet ettiği hadisler de daha çok bu hususla ilgilidir. Ahmed b. Hanbel, Yahyâ b. Maîn, Ali b. Medînî ve Ebû Dâvûd gibi hadis otoritelerinin güvenilir bulduğu Asmaî’nin, Kur’an ve hadis konusunda te’vile yol açacak herhangi bir filolojik yorum ve görüş belirtmekten son derece sakınmasını da takvâsının bir başka örneği saymak gerekir. Bu tavrıyla o, Kur’an’ı kendi reylerine göre tefsir eden Mu‘tezile ve Kaderiyye’den ayrılmaktadır.

Ünü, halife Harun Reşit'e ulaşınca, Bağdat'a çağrılarak, veliaht el-Emin'i eğitip yetiştirmekle görevlendirildi. Maddi yönden her türlü olanağa kavuştu ve sarayda herkes kendisine saygılı davrandı. Harun reşit ölünce (809) Basra'ya döndü. Varlıklı olmasına karşın, yoksul biri gibi yaşamayı yeğledi.

Daha çok sözlük alanında çalıştı. Yazdığı birçok monografinin, günümüzde yalnız adları bilinmektedir. Bu bilgilerin bir bölümü, öğrencilerinin ve öteki yazarların yapıtları aracılığıyla günümüze ulaşabildi. İslam öncesi 72 şairden örnekleri içeren, el-Asmâ'iyyal adlı antolojisi, edebiyat eğilimini yansıtır.